നബി ﷺയിൽ നിന്ന് നമ്മിലേക്ക്: ഹദീസുകൾ എത്തിയ വഴി

ഒരിക്കൽ ഒരു സുഹൃത്ത് ചോദിച്ചു: "ഇമാം ബുഖാരി ജനിച്ചത് നബി ﷺയുടെ വഫാത്തിന് ശേഷം ഏകദേശം ഇരുനൂറ് വർഷം കഴിഞ്ഞല്ലേ? അത്രയും കാലം ഹദീസുകൾ എവിടെയായിരുന്നു? ഇടയ്ക്ക് എന്തെങ്കിലും മാറിപ്പോയിട്ടുണ്ടാകില്ലേ?"

ന്യായമായ ചോദ്യമാണ്. ഇതിന് ഉത്തരം കിട്ടാൻ ഹദീസുകൾ സഞ്ചരിച്ച വഴി തുടക്കം മുതൽ നോക്കണം.

ആ വഴി ഒരു നൂറ്റാണ്ടിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് പെട്ടെന്ന് ചാടുന്നതല്ല. ഒരിക്കലും മുറിയാത്ത, തലമുറകളിലൂടെ നീളുന്ന ഒരു ചങ്ങലയാണത്.

1ഒന്നാം തലമുറ: കേട്ടു, ഓർത്തു, പകർന്നു

സ്വഹാബികൾ (റ) നബി ﷺയുടെ ഓരോ വാക്കും ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു. അറബികൾ അസാധാരണമായ ഓർമ്മശക്തിക്ക് പേരുകേട്ടവരായിരുന്നു; നീണ്ട കവിതകളും വംശപരമ്പരകളും അവർ മനഃപാഠമാക്കിയിരുന്നു. ആ കഴിവ് അവർ ദീനിന്റെ സേവനത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചു.

കേട്ടത് മറ്റുള്ളവരിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ നബി ﷺ തന്നെ അവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു:

ഈ പ്രാർത്ഥനയിൽ ഇടം നേടാൻ സ്വഹാബികൾ മത്സരിച്ചു. കേട്ടത് കൃത്യമായി ഓർക്കാനും, കുറയ്ക്കാതെയും കൂട്ടാതെയും കൈമാറാനും അവർ ശ്രദ്ധിച്ചു.

2എഴുത്ത് നബി ﷺയുടെ കാലത്തുതന്നെ

ഹദീസുകൾ എഴുതിവെക്കാൻ തുടങ്ങിയത് വളരെ വൈകിയാണെന്ന് ഒരു തെറ്റിദ്ധാരണയുണ്ട്. യാഥാർത്ഥ്യം അങ്ങനെയല്ല.

തുടക്കത്തിൽ, ഖുർആനുമായി കലരാതിരിക്കാൻ, ഖുർആനല്ലാത്തത് എഴുതരുതെന്ന് നബി ﷺ നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു (സഹീഹ് മുസ്ലിം, 3004). പിന്നീട്, ആ ഭയം ഇല്ലാതായപ്പോൾ എഴുതാൻ അനുവാദം നൽകി എന്നാണ് പല പണ്ഡിതന്മാരും ഈ ഹദീസുകളെ ചേർത്ത് വിശദീകരിക്കുന്നത്.

അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു അംറ് (റ) നബി ﷺയിൽ നിന്ന് കേൾക്കുന്നതെല്ലാം എഴുതിവെക്കുമായിരുന്നു. ചിലർ അദ്ദേഹത്തെ അതിൽ നിന്ന് തടഞ്ഞപ്പോൾ, അദ്ദേഹം നബി ﷺയോട് ചോദിച്ചു. അവിടുന്ന് തന്റെ വായിലേക്ക് ചൂണ്ടി പറഞ്ഞു:

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഹദീസുകൾ നിവേദനം ചെയ്ത സ്വഹാബിയായ അബൂഹുറൈറ (റ) പോലും ഇത് സമ്മതിച്ചിട്ടുണ്ട്: അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു അംറ് (റ) ഒഴികെ ആരും തന്നേക്കാൾ കൂടുതൽ ഹദീസ് അറിഞ്ഞിരുന്നില്ല; കാരണം അദ്ദേഹം എഴുതുമായിരുന്നു, താൻ എഴുതിയിരുന്നില്ല (സഹീഹുൽ ബുഖാരി, 113).

മക്കാ വിജയ ദിവസം നബി ﷺ നടത്തിയ പ്രഭാഷണം എഴുതിത്തരണമെന്ന് യമനിൽ നിന്നുള്ള അബൂശാഹ് എന്നയാൾ ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, "അബൂശാഹിന് എഴുതിക്കൊടുക്കുക" എന്ന് നബി ﷺ കൽപ്പിച്ചതും സഹീഹുൽ ബുഖാരിയിൽ കാണാം.

3ഒരു ഹദീസിനായി ഒരു മാസത്തെ യാത്ര

നബി ﷺയുടെ വഫാത്തിന് ശേഷം സ്വഹാബികൾ പല നാടുകളിലേക്ക് പോയി. അവരിൽ നിന്ന് കേൾക്കാൻ താബിഈകൾ (സ്വഹാബികളുടെ ശിഷ്യന്മാർ) അവരെ തേടി യാത്ര ചെയ്തു. ചിലപ്പോൾ സ്വഹാബികൾ തന്നെ പരസ്പരം യാത്ര ചെയ്തു.

ജാബിർ ബ്നു അബ്ദില്ല (റ) ഒരൊറ്റ ഹദീസ് നേരിട്ട് കേൾക്കാൻ വേണ്ടി അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു ഉനൈസ് (റ)ന്റെ അടുത്തേക്ക് ഒരു മാസം യാത്ര ചെയ്തതായി ഇമാം ബുഖാരി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു (സഹീഹുൽ ബുഖാരി, കിതാബുൽ ഇൽമ്).

ഒരു വാക്ക് ഉറപ്പാക്കാൻ ഒരു മാസം ഒട്ടകപ്പുറത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നവരുടെ കൈയിലാണ് ഹദീസുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നത്. അവർ അത് അലസമായി കൈമാറിയിരിക്കില്ലെന്ന് ഉറപ്പ്.

4ഔദ്യോഗിക ക്രോഡീകരണം

ഹിജ്റ ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ സ്വഹാബികൾ ഒന്നൊന്നായി ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞു. അറിവ് നഷ്ടപ്പെട്ടുപോകുമോ എന്ന ആശങ്ക ഉയർന്നു.

ഖലീഫ ഉമർ ബ്നു അബ്ദിൽ അസീസ് (റഹി) മദീനയിലെ തന്റെ ഗവർണറായിരുന്ന അബൂബക്ർ ബ്നു ഹസ്മിന് ഇങ്ങനെ എഴുതി: "നബി ﷺയുടെ ഹദീസുകളിൽ ഉള്ളത് കണ്ടെത്തി എഴുതിവെക്കുക; അറിവ് മാഞ്ഞുപോകുന്നതും പണ്ഡിതന്മാർ വിടപറയുന്നതും ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നു." ഇമാം ബുഖാരി ഈ സംഭവം തന്റെ സഹീഹിൽ കിതാബുൽ ഇൽമിൽ ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഇമാം ഇബ്നു ശിഹാബ് അസ്സുഹ്രി ഉൾപ്പെടെയുള്ള പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ദൗത്യത്തിന് നേതൃത്വം നൽകി. ചിതറിക്കിടന്ന എഴുത്തുകളും ഓർമ്മകളും ക്രമപ്പെടുത്തി ശേഖരിക്കപ്പെടാൻ തുടങ്ങി.

5ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ കാലം

പിന്നീടുള്ള നൂറ്റാണ്ടിൽ ഹദീസ് ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഒന്നൊന്നായി പിറന്നു. ഏകദേശ കാലക്രമം:

1. ഹിജ്റ ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്: സ്വഹാബികളുടെ മനഃപാഠവും വ്യക്തിപരമായ എഴുത്തുകളും
2. ഹിജ്റ ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം: ഉമർ ബ്നു അബ്ദിൽ അസീസിന്റെ ഔദ്യോഗിക ക്രോഡീകരണ നിർദ്ദേശം
3. ഹിജ്റ രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട്: ഇമാം മാലിക്കിന്റെ മുവത്വ മാലിക് പോലുള്ള ആദ്യകാല ഗ്രന്ഥങ്ങൾ
4. ഹിജ്റ മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ട്: മുസ്നദ് അഹ്മദ്, സഹീഹുൽ ബുഖാരി, സഹീഹ് മുസ്ലിം, സുനൻ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ

ഇമാം ബുഖാരിയും ഇമാം മുസ്ലിമും ശൂന്യതയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയവരല്ല. അവർക്ക് മുമ്പുള്ള തലമുറകൾ ഓർമ്മയിലും എഴുത്തിലും സൂക്ഷിച്ചതിൽ നിന്ന്, അതിസൂക്ഷ്മമായ പരിശോധനയിലൂടെ ഏറ്റവും ആധികാരികമായവ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയാണ് അവർ ചെയ്തത്.

6"ഇരുനൂറ് വർഷം" എന്ന സംശയത്തിന്റെ ഉത്തരം

തുടക്കത്തിലെ ചോദ്യത്തിലേക്ക് മടങ്ങാം. ഇരുനൂറ് വർഷം എന്നത് ഒരു ശൂന്യമായ ഇടവേളയായിരുന്നില്ല.

നബി ﷺയുടെ കാലത്ത് തന്നെ ഹദീസുകൾ എഴുതപ്പെട്ടു. ഓരോ തലമുറയും അടുത്ത തലമുറയ്ക്ക് നേരിട്ട് പഠിപ്പിച്ചു. ഇമാം ബുഖാരിക്കും നബി ﷺക്കും ഇടയിൽ പലപ്പോഴും നാലോ അഞ്ചോ കണ്ണികൾ മാത്രമാണുള്ളത്. ഓരോ കണ്ണിയും പേരുള്ള, ജീവചരിത്രം അറിയപ്പെടുന്ന വ്യക്തിയാണ്.

7ജീവിതത്തിൽ

ഇന്ന് ഒരു ഹദീസ് വായിക്കാൻ നമുക്ക് ഫോൺ തുറന്നാൽ മതി. പക്ഷേ ആ ഒരു വാചകത്തിന് പിന്നിൽ ഉറക്കമൊഴിച്ച രാത്രികളും, മരുഭൂമിയിലെ യാത്രകളും, തലമുറകളുടെ സൂക്ഷ്മതയുമുണ്ട്.

ഈ ഓർമ്മ ഹദീസ് വായിക്കുന്നതിനോടുള്ള നമ്മുടെ സമീപനം മാറ്റും. അലസമായി കണ്ണോടിക്കുന്നതിന് പകരം, ആദരവോടെയും ശ്രദ്ധയോടെയും വായിക്കാൻ.