ജീവിക്കുന്ന മാതൃക: ഹദീസിലൂടെ നബി ﷺയെ അറിയാം

നല്ല സ്വഭാവം വേണം എന്ന് എല്ലാവർക്കും അറിയാം. ക്ഷമിക്കണം, മക്കളോട് സ്നേഹം കാണിക്കണം, കച്ചവടത്തിൽ മാന്യത വേണം — ഇതൊന്നും ആരും എതിർക്കില്ല.

പക്ഷേ പ്രശ്നം അവിടെയല്ല. ദേഷ്യം വരുന്ന നിമിഷത്തിൽ ക്ഷമ എങ്ങനെയിരിക്കും? തിരക്കുള്ള ഒരു ദിവസം മക്കളോടുള്ള സ്നേഹം എങ്ങനെ കാണിക്കും? ഉപദേശം കേൾക്കാൻ എളുപ്പമാണ്; അത് ജീവിച്ചു കാണിച്ച ഒരാളെ കാണുമ്പോഴാണ് നമുക്ക് വഴി തെളിയുന്നത്.

അല്ലാഹു നമുക്ക് നൽകിയത് ഉപദേശങ്ങൾ മാത്രമല്ല, ഒരു ജീവിക്കുന്ന മാതൃക കൂടിയാണ്. ആ മാതൃകയെ നമ്മുടെ കണ്മുന്നിൽ എത്തിക്കുന്നത് ഹദീസുകളാണ്.

1ഏറ്റവും നല്ല മാതൃക

ഖുർആൻ നബി ﷺയെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു:

ഈ ആയത്ത് അവതരിച്ചത് അഹ്സാബ് യുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ്. ശത്രുസൈന്യം മദീനയെ വളഞ്ഞ, ഭയവും വിശപ്പും നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങൾ. അന്ന് കിടങ്ങ് (ഖന്ദഖ്) കുഴിക്കുന്നതിൽ നബി ﷺ സ്വഹാബികളോടൊപ്പം നേരിട്ട് പങ്കെടുത്തു.

ഏറ്റവും പ്രയാസമുള്ള സമയത്ത്, മുന്നിൽ നിന്ന് മാതൃക കാണിച്ച ഒരു നേതാവ്. ആ സന്ദർഭത്തിലാണ് "ഇദ്ദേഹത്തിലാണ് നിങ്ങൾക്ക് മാതൃക" എന്ന് അല്ലാഹു പറയുന്നത്. പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ആയത്തിനെ നബി ﷺയുടെ വാക്കുകളിലും പ്രവൃത്തികളിലും ജീവിതാവസ്ഥകളിലും അദ്ദേഹത്തെ മാതൃകയാക്കാനുള്ള പൊതുതത്വമായി മനസ്സിലാക്കുന്നു.

ഒരാളെ മാതൃകയാക്കണമെങ്കിൽ അയാളുടെ ജീവിതം അറിയണം. നബി ﷺയുടെ ജീവിതം ഇന്ന് നമുക്ക് അറിയാൻ കഴിയുന്നത് ഹദീസുകളിലൂടെയാണ്.

2ഖുർആൻ ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവം

നബി ﷺയുടെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് അല്ലാഹു തന്നെ പറയുന്നു: "തീർച്ചയായും നീ മഹത്തായ സ്വഭാവത്തിലാകുന്നു" (സൂറത്തുൽ ഖലം 68:4).

ഒരിക്കൽ ഒരാൾ ആഇശ (റ)യോട് നബി ﷺയുടെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. ചെറുതെങ്കിലും ആഴമുള്ള ഒരു മറുപടിയാണ് അവർ നൽകിയത്:

അതായത്, ഖുർആനിൽ പറയുന്ന നന്മകൾ നബി ﷺയിൽ ജീവിക്കുന്ന രൂപത്തിൽ കാണാമായിരുന്നു. ഖുർആൻ ക്ഷമ പഠിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ക്ഷമ എങ്ങനെയിരിക്കും എന്ന് നബി ﷺയുടെ ജീവിതം കാണിച്ചുതരുന്നു. ഈ ബന്ധം മനസ്സിലാക്കാൻ ഹദീസില്ലാതെ കഴിയില്ല.

3കൂടെയുള്ളവരോട്: പത്ത് വർഷത്തെ സാക്ഷ്യം

ഒരാളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഏറ്റവും നന്നായി അറിയുന്നത് കൂടെ ജീവിക്കുന്നവരാണ്. അനസ് ബ്നു മാലിക് (റ) ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ നബി ﷺയുടെ സേവകനായി കൂടെക്കൂടി. ആ പത്ത് വർഷത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം പറയുന്നു:

ഒരു കുട്ടി പത്ത് വർഷം കൂടെ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ എത്രയോ തെറ്റുകൾ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. എന്നിട്ടും ഒരു പരുഷവാക്ക് പോലും ഇല്ല. നമ്മുടെ വീട്ടിലെ ജോലിക്കാരോട്, ഓഫീസിലെ സഹപ്രവർത്തകരോട്, നമ്മുടെ കീഴിലുള്ളവരോട് നാം എങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നു എന്ന് ചിന്തിക്കാൻ ഈ ഹദീസ് മതി.

4മക്കളോട്: സ്നേഹം പുറത്ത് കാണിക്കുക

ഒരിക്കൽ നബി ﷺ തന്റെ പേരക്കുട്ടി ഹസൻ (റ)യെ ചുംബിച്ചു. അത് കണ്ടുനിന്ന അഖ്റഅ് ബ്നു ഹാബിസ് പറഞ്ഞു: "എനിക്ക് പത്ത് മക്കളുണ്ട്. അവരിൽ ഒരാളെയും ഞാൻ ഇതുവരെ ചുംബിച്ചിട്ടില്ല."

നബി ﷺ അദ്ദേഹത്തെ നോക്കി പറഞ്ഞു:

മക്കളോടുള്ള സ്നേഹം ഉള്ളിൽ മാത്രം സൂക്ഷിച്ചാൽ പോരാ. അത് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത് ദൗർബല്യമല്ല, കരുണയാണ്. "ആണുങ്ങൾ സ്നേഹം കാണിക്കേണ്ടതില്ല" എന്ന ചിന്ത ഇന്നും പല വീടുകളിലുമുണ്ട്. ഈ ഹദീസ് ആ ചിന്തയെ തിരുത്തുന്നു.

5കച്ചവടത്തിൽ: മാന്യതയുടെ വില

നബി ﷺ ചെറുപ്പത്തിൽ കച്ചവടം ചെയ്തിരുന്നു. കച്ചവടത്തിലെ ഇടപാടുകളെക്കുറിച്ചും അദ്ദേഹം വ്യക്തമായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകി:

ലാഭം നേടുന്നത് തെറ്റല്ല. പക്ഷേ ഓരോ പൈസയ്ക്കും കടുംപിടുത്തം പിടിക്കുക, ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കടക്കാരനെ ഞെരുക്കുക — ഇതൊന്നും നബി ﷺ പഠിപ്പിച്ച രീതിയല്ല. ഇന്ന് കടയിൽ ഇരിക്കുന്നവർക്കും, ഓൺലൈനിൽ വിൽക്കുന്നവർക്കും, ഒരു സാധനം വാങ്ങുന്ന സാധാരണക്കാരനും ഒരുപോലെ ബാധകമായ പാഠം.

6മാതൃകയെ തെറ്റിദ്ധരിക്കരുത്

നബി ﷺയെ മാതൃകയാക്കുക എന്നാൽ ചില പുറംരൂപങ്ങൾ മാത്രം പകർത്തലല്ല. വസ്ത്രത്തിലും രൂപത്തിലും സുന്നത്ത് പിന്തുടരുന്നത് നല്ലത് തന്നെ. പക്ഷേ അതോടൊപ്പം സ്വഭാവത്തിലെ സുന്നത്ത് മറന്നുപോയാൽ മാതൃകയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗമാണ് നഷ്ടപ്പെടുന്നത്.

വീട്ടിലെ പെരുമാറ്റം, നാവിലെ മൃദുത്വം, ഇടപാടുകളിലെ വിശ്വസ്തത — ഇതും സുന്നത്ത് തന്നെയാണ്. ഇവ പഠിക്കാനും ഹദീസുകളിലേക്ക് തന്നെയാണ് മടങ്ങേണ്ടത്.