ഹൃദയത്തിന്റെ ഇബാദത്ത്: സ്നേഹം, ഭയം, പ്രതീക്ഷ

രണ്ട് സുഹൃത്തുക്കളെ സങ്കൽപ്പിക്കുക. ഒരേ തെറ്റ് ചെയ്തവർ.

ആദ്യത്തെയാൾ പറയുന്നു: "എനിക്ക് ഇനി പ്രതീക്ഷയില്ല. ഇത്രയും ചെയ്ത എന്നെ അല്ലാഹു പൊറുക്കുമോ?" പതുക്കെ നമസ്കാരവും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

രണ്ടാമത്തെയാൾ പറയുന്നു: "അല്ലാഹു കരുണാനിധിയല്ലേ, എല്ലാം പൊറുക്കും." എന്നിട്ട് ആ തെറ്റ് തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു.

രണ്ടുപേരുടെയും പ്രശ്നം ഒന്നാണ്. അവരുടെ ഹൃദയത്തിന്റെ ഇബാദത്തിൽ സന്തുലിതാവസ്ഥ നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

1ഇബാദത്തിന് ഒരു ഉള്ളുണ്ട്

നമസ്കാരം, നോമ്പ്, ദാനം എന്നിവയെല്ലാം പുറമേ കാണുന്ന ഇബാദത്തുകളാണ്. എന്നാൽ ഇവയ്ക്കെല്ലാം ജീവൻ നൽകുന്നത് ഹൃദയത്തിലെ ചില അവസ്ഥകളാണ്. പണ്ഡിതന്മാർ അവയിൽ പ്രധാനമായി മൂന്നെണ്ണം എടുത്തുപറയുന്നു: സ്നേഹം (മഹബ്ബ), ഭയം (ഖൗഫ്), പ്രതീക്ഷ (റജാഅ്).

ഈ മൂന്നും അല്ലാഹുവിനോടുള്ള ഇബാദത്തിന്റെ ഭാഗമാകുമ്പോൾ, അവയും അല്ലാഹുവിന് മാത്രം അർഹമായ രൂപത്തിലാകണം.

2ഒന്ന്: സ്നേഹം

മനുഷ്യൻ മാതാപിതാക്കളെയും മക്കളെയും ജീവിതപങ്കാളിയെയും സ്നേഹിക്കുന്നു. അത് സ്വാഭാവികവും അനുവദനീയവുമാണ്. പക്ഷേ ആരാധനയുടെ തലത്തിലുള്ള സ്നേഹം, പൂർണ്ണമായ താഴ്മയോടും കീഴടങ്ങലോടും കൂടിയ സ്നേഹം, അല്ലാഹുവിന് മാത്രം.

ഏത് സ്നേഹം മറ്റേതിനോട് ഏറ്റുമുട്ടുമ്പോൾ ഏത് ജയിക്കുന്നു എന്നതാണ് പരീക്ഷണം. അല്ലാഹുവിന്റെ കൽപ്പനയും മറ്റൊരാളുടെ ഇഷ്ടവും എതിരായി വരുമ്പോൾ ഹൃദയം ഏത് വശത്തേക്ക് ചായുന്നു?

3രണ്ട്, മൂന്ന്: ഭയവും പ്രതീക്ഷയും

പ്രവാചകന്മാരുടെ ഒരു സംഘത്തെ പരാമർശിച്ച ശേഷം അല്ലാഹു അവരുടെ ഹൃദയാവസ്ഥ വിവരിക്കുന്നു:

"ആഗ്രഹത്തോടും ഭയത്തോടും കൂടി." അല്ലാഹുവിന് ഏറ്റവും അടുത്ത മനുഷ്യരായ പ്രവാചകന്മാർ പോലും ഈ രണ്ട് അവസ്ഥകളും ഒന്നിച്ച് ഹൃദയത്തിൽ കൊണ്ടുനടന്നു. ഒന്ന് മാത്രമല്ല, രണ്ടും.

4പക്ഷിയുടെ ഉപമ

ഈ മൂന്നിന്റെയും ബന്ധം വിശദീകരിക്കാൻ ഇമാം ഇബ്നുൽ ഖയ്യിം (റഹി) ഒരു മനോഹരമായ ഉപമ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അല്ലാഹുവിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്ന ഹൃദയം ഒരു പക്ഷിയെപ്പോലെയാണ്. സ്നേഹം അതിന്റെ തലയാണ്. ഭയവും പ്രതീക്ഷയും അതിന്റെ രണ്ട് ചിറകുകൾ.

തല ശരിയായിരുന്നാൽ പക്ഷി ജീവിക്കുന്നു. രണ്ട് ചിറകും ശരിയായിരുന്നാൽ നന്നായി പറക്കുന്നു. ഒരു ചിറക് മാത്രമുള്ള പക്ഷിക്ക് പറക്കാൻ കഴിയില്ല; അത് ഒരു വശത്തേക്ക് ചരിഞ്ഞ് വീഴും.

5ആദ്യത്തെ രണ്ട് സുഹൃത്തുക്കൾ

ഇനി ആദ്യം പറഞ്ഞ രണ്ടുപേരെ ഈ ഉപമയിലൂടെ നോക്കാം.

ആദ്യത്തെയാൾക്ക് ഭയത്തിന്റെ ചിറക് മാത്രമേ ഉള്ളൂ. പ്രതീക്ഷ നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ അയാൾ നിരാശയിലേക്ക് വീണു. നിരാശ അയാളെ നന്മയിൽ നിന്ന് പോലും അകറ്റി.

രണ്ടാമത്തെയാൾക്ക് പ്രതീക്ഷയുടെ ചിറക് മാത്രം. ഭയം ഇല്ലാതായപ്പോൾ അയാൾ അശ്രദ്ധയിലേക്ക് വീണു. കരുണയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് തെറ്റ് തുടരാനുള്ള ന്യായമായി മാറി.

രണ്ടും അപകടമാണ്. ശരിയായ വഴി രണ്ടിനും ഇടയിലാണ്: തെറ്റിനെ ഗൗരവത്തോടെ കാണുന്ന ഭയവും, തൗബ (പശ്ചാത്താപം) ചെയ്ത് തിരിച്ചുവരാൻ ധൈര്യം നൽകുന്ന പ്രതീക്ഷയും.

6ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന നിമിഷത്തിൽ

ഈ സന്തുലിതാവസ്ഥയുടെ മഹത്വം ഒരു സംഭവത്തിലൂടെ നബി ﷺ കാണിച്ചുതന്നു. മരണാസന്നനായ ഒരു യുവാവിനെ നബി ﷺ സന്ദർശിച്ചു. അവന്റെ അവസ്ഥ ചോദിച്ചപ്പോൾ, അല്ലാഹുവിൽ പ്രതീക്ഷയുണ്ടെന്നും സ്വന്തം പാപങ്ങളെ ഭയക്കുന്നുണ്ടെന്നും അവൻ പറഞ്ഞു.

ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന നിമിഷത്തിൽ പോലും വിജയത്തിന്റെ താക്കോൽ ഈ രണ്ട് ചിറകുകളുടെ ഒരുമയായിരുന്നു.