വാക്കും പ്രവൃത്തിയും മൗനാനുവാദവും

ഒരു നല്ല അധ്യാപകനെ ഓർത്തുനോക്കൂ. അദ്ദേഹം ക്ലാസിൽ പറഞ്ഞുതരും. ചിലപ്പോൾ ബോർഡിൽ ചെയ്തുകാണിക്കും. ഇനി ഒരു കുട്ടി ഒരു കണക്ക് സ്വന്തം രീതിയിൽ ചെയ്താൽ, അത് നോക്കി ഒന്നും തിരുത്താതെ തലയാട്ടി വിട്ടാൽ — ആ രീതിയും ശരിയാണെന്ന് കുട്ടികൾക്ക് മനസ്സിലാകും.

പറഞ്ഞുതരൽ, ചെയ്തുകാണിക്കൽ, കണ്ട് അംഗീകരിക്കൽ. ഈ മൂന്ന് വഴികളിലൂടെയുമാണ് നബി ﷺ സ്വഹാബികളെ (റ) ദീൻ പഠിപ്പിച്ചത്. ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാർ സുന്നത്തിനെ ഇങ്ങനെ മൂന്നായി തിരിക്കുന്നു:

1. വാക്ക് — നബി ﷺ പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ
2. പ്രവൃത്തി — നബി ﷺ ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾ
3. അംഗീകാരം — മറ്റുള്ളവർ ചെയ്തത് അറിഞ്ഞിട്ടും എതിർക്കാതിരുന്ന കാര്യങ്ങൾ

1ഒന്നാമത്തേത്: നബി ﷺയുടെ വാക്ക്

സുന്നത്തിൽ നമുക്ക് ഏറ്റവും പരിചിതമായ രൂപം ഇതാണ്. "നബി ﷺ പറഞ്ഞു" എന്ന് തുടങ്ങുന്ന ഹദീസുകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഈ ഗണത്തിൽ വരും. ഒരു കൽപനയോ വിലക്കോ ഉപദേശമോ ഒരു വിവരണമോ ആകാം അത്.

ചെറിയ ഒരു വാചകത്തിൽ മൂന്ന് ജീവിതപാഠങ്ങൾ. ഇങ്ങനെ നേരിട്ട് പറഞ്ഞുതന്ന വാക്കുകളാണ് "വാക്കിലൂടെയുള്ള സുന്നത്ത്".

2രണ്ടാമത്തേത്: നബി ﷺയുടെ പ്രവൃത്തി

പല കാര്യങ്ങളും നബി ﷺ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് വിശദീകരിക്കുന്നതിന് പകരം ചെയ്തുകാണിക്കുകയായിരുന്നു. നമസ്കാരം തന്നെ നല്ല ഉദാഹരണം. ഓരോ ചലനവും വാക്കുകൾ കൊണ്ട് പറഞ്ഞുതീർക്കുന്നതിന് പകരം, നബി ﷺ സ്വഹാബികളോട് പറഞ്ഞു:

അതായത്, നബി ﷺയുടെ പ്രവൃത്തി തന്നെ ഒരു പാഠപുസ്തകമായിരുന്നു. സ്വഹാബികൾ അത് സൂക്ഷ്മമായി നോക്കിക്കണ്ട് പിന്നീടുള്ളവർക്ക് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു.

നബി ﷺ നമസ്കരിച്ച രീതി ഘട്ടം ഘട്ടമായി ഇവിടെ പഠിക്കാം:

ആരാധന മാത്രമല്ല, വീട്ടിലെ ജീവിതവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. നബി ﷺ വീട്ടിൽ എന്താണ് ചെയ്തിരുന്നത് എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ ആഇശ (റ) പറഞ്ഞത്:

ഇവിടെ നബി ﷺ ഒന്നും "പറയുന്നില്ല". ആഇശ (റ) കണ്ട ഒരു ജീവിതരീതി വിവരിക്കുക മാത്രമാണ്. എന്നിട്ടും അത് നമുക്ക് വ്യക്തമായ ഒരു പാഠമാണ്.

3മൂന്നാമത്തേത്: മൗനാനുവാദം

ഇത് പലർക്കും പുതിയ ഒരു ആശയമായിരിക്കും. ഒരു സ്വഹാബി എന്തെങ്കിലും പറയുകയോ ചെയ്യുകയോ ചെയ്തു; നബി ﷺ അത് അറിഞ്ഞു; എന്നിട്ടും എതിർത്തില്ല, തിരുത്തിയില്ല. എങ്കിൽ ആ കാര്യം അനുവദനീയമാണെന്ന് അതിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. ഇതിനെയാണ് അംഗീകാരം അഥവാ മൗനാനുവാദം എന്ന് പറയുന്നത്.

കാരണം ലളിതമാണ്: ദീൻ പഠിപ്പിക്കാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട നബി ﷺ, ഒരു തെറ്റ് കണ്ടിട്ട് മിണ്ടാതിരിക്കില്ല.

ഖന്ദഖ് യുദ്ധം കഴിഞ്ഞ ദിവസം നടന്ന ഒരു സംഭവം ഇതിന് നല്ല ഉദാഹരണമാണ്:

ഒരു കൂട്ടർ വാക്കുകളുടെ പ്രത്യക്ഷ അർത്ഥം സ്വീകരിച്ചു. മറ്റേ കൂട്ടർ അതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം (വേഗം എത്തുക) മനസ്സിലാക്കി. നബി ﷺ ആരെയും തിരുത്തിയില്ല. ആ മൗനം തന്നെ ഒരു പാഠമായി: ആത്മാർത്ഥമായ ഇജ്തിഹാദിൽ (തെളിവുകൾ പഠിച്ചുള്ള ഗവേഷണം) അഭിപ്രായവ്യത്യാസം ഉണ്ടാകാം.

4ഇതിൽ നിന്ന് എന്ത് പഠിക്കാം, എന്ത് പഠിക്കരുത്

ഈ മൂന്ന് രൂപങ്ങളും ഒരുപോലെ സുന്നത്ത് എന്ന ഗണത്തിൽ വരുന്നു. "നബി ﷺ പറഞ്ഞിട്ടില്ലല്ലോ, ചെയ്തതല്ലേയുള്ളൂ" എന്ന് പറഞ്ഞ് ഒന്നിനെയും നിസ്സാരമാക്കാൻ പറ്റില്ല.

അതേസമയം, നബി ﷺ ചെയ്ത ഓരോ കാര്യത്തിനും ഒരേ വിധിയാണ് എന്നും കരുതരുത്. ചില പ്രവൃത്തികൾ ആരാധനയായി ചെയ്തതാണ്; ചിലത് ഒരു മനുഷ്യൻ എന്ന നിലയിലുള്ള സാധാരണ ശീലങ്ങളോ, അക്കാലത്തെ നാട്ടുരീതികളോ ആകാം; ചിലത് നബി ﷺക്ക് മാത്രം പ്രത്യേകമായതുമാണ്. ഏതെല്ലാം ഏത് ഗണത്തിൽ വരും എന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ വിശദമായി ചർച്ച ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; അതിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളും ഉണ്ട്. അതുകൊണ്ട് ഒരു പ്രവൃത്തിയുടെ വിധി അറിയാൻ പണ്ഡിതന്മാരുടെ വിശദീകരണം കൂടി നോക്കണം.

5നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ

ഈ മൂന്ന് രൂപങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ഹദീസ് വായന തന്നെ മാറും. ഒരു ഹദീസ് വായിക്കുമ്പോൾ സ്വയം ചോദിക്കാം: ഇത് നബി ﷺ പറഞ്ഞതാണോ, ചെയ്തതാണോ, അതോ കണ്ട് അംഗീകരിച്ചതാണോ?

ഉദാഹരണത്തിന്, വീട്ടുജോലിയിൽ സഹായിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് നബി ﷺ ഒരു പ്രസംഗം നടത്തിയതായി നമുക്ക് ഓർമ്മയില്ലായിരിക്കാം. പക്ഷേ അത് നബി ﷺയുടെ ജീവിതരീതിയായിരുന്നു. ആ "ചെയ്തുകാണിക്കൽ" ഒരു പ്രസംഗത്തേക്കാൾ ശക്തമായി ഇന്നും സംസാരിക്കുന്നു.