ഇഹ്സാൻ: അല്ലാഹുവിനെ കാണുന്നതുപോലെ

ഒരു ഓഫീസിൽ പുതുതായി ക്യാമറകൾ വെച്ചു. അന്നുമുതൽ ജോലിക്കാരുടെ പെരുമാറ്റം മാറി. എല്ലാവരും സമയത്ത് വരുന്നു, ഫോണിൽ കുറച്ച് സമയം മാത്രം, ജോലിയിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ.

ഒരു ദിവസം ക്യാമറ കേടായി എന്ന് എല്ലാവരും അറിഞ്ഞു. പതുക്കെ പഴയ ശീലങ്ങൾ തിരിച്ചുവന്നു.

ഈ ചെറിയ കഥയിൽ ഒരു വലിയ സത്യമുണ്ട്. ആരെങ്കിലും കാണുന്നുണ്ട് എന്ന ബോധം മനുഷ്യന്റെ പ്രവൃത്തിയെ മാറ്റുന്നു. എങ്കിൽ, ഒരിക്കലും കേടാകാത്ത, ഒരിക്കലും ഉറങ്ങാത്ത ഒരു കാഴ്ചയുണ്ടെന്ന് ഉറച്ച് വിശ്വസിക്കുന്നവന്റെ ഇബാദത്ത് എങ്ങനെയായിരിക്കും?

1ജിബ്രീൽ (അ) ചോദിച്ച ചോദ്യം

ഒരിക്കൽ നബി ﷺയും സ്വഹാബികളും ഇരിക്കുമ്പോൾ, വെളുത്ത വസ്ത്രവും കറുത്ത മുടിയുമുള്ള ഒരാൾ വന്നു. യാത്രയുടെ അടയാളമൊന്നും അയാളിൽ ഇല്ലായിരുന്നു, അവിടെയുള്ള ആർക്കും അയാളെ പരിചയവുമില്ലായിരുന്നു. അയാൾ ഇസ്ലാം, ഈമാൻ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. പിന്നെ ഇഹ്സാനെക്കുറിച്ചും. നബി ﷺ മറുപടി നൽകി:

ആ വന്നത് ജിബ്രീൽ (അ) ആയിരുന്നു എന്നും, ജനങ്ങൾക്ക് അവരുടെ ദീൻ പഠിപ്പിക്കാനാണ് അദ്ദേഹം വന്നതെന്നും നബി ﷺ പിന്നീട് അറിയിച്ചു. ഉമർ (റ) റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്ന ഈ ഹദീസിൽ ദീനിന്റെ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്: ഇസ്ലാം, ഈമാൻ, ഇഹ്സാൻ. അതിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ് ഇഹ്സാൻ.

2രണ്ട് പടികൾ

നബി ﷺയുടെ മറുപടിയിൽ രണ്ട് പടികളുണ്ടെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു.

ഒന്നാം പടി: കാണുന്നതുപോലെ. അല്ലാഹുവിനെ മുന്നിൽ കാണുന്നതുപോലെ ഹൃദയം അവനിൽ ലയിച്ചുനിൽക്കുന്ന അവസ്ഥ. ഇത് സ്നേഹത്തിന്റെയും ആഗ്രഹത്തിന്റെയും പടിയാണ്.

രണ്ടാം പടി: അവൻ കാണുന്നുണ്ട് എന്ന ബോധം. ആദ്യ പടിയിലേക്ക് എത്താൻ കഴിയാത്തപ്പോൾ, കുറഞ്ഞത് അല്ലാഹു എന്നെ കാണുന്നുണ്ട് എന്ന ഉറച്ച ബോധം. ഇത് ലജ്ജയുടെയും ശ്രദ്ധയുടെയും പടിയാണ്.

രണ്ടാമത്തെ പടി എല്ലാവർക്കും എത്താവുന്നതാണ്. അതിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയാൽ, പതുക്കെ ഒന്നാം പടിയിലേക്ക് ഉയരാൻ ശ്രമിക്കാം.

3അവൻ നിന്നെ കാണുന്നു

ഈ ബോധം ഖുർആൻ നബി ﷺയോട് തന്നെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്:

നമസ്കാരത്തിൽ നിൽക്കുമ്പോഴും സുജൂദിലേക്ക് പോകുമ്പോഴും ഓരോ ചലനവും അവൻ കാണുന്നു. ഈ ബോധം വരുമ്പോൾ നമസ്കാരം വേഗം തീർക്കാനുള്ള ഒരു ചടങ്ങല്ലാതാകുന്നു. ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയായി മാറുന്നു.

4അല്ലാഹു ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവർ

ഇഹ്സാൻ ചെയ്യുന്നവരെക്കുറിച്ച് അല്ലാഹു പറയുന്നത് ഇതാണ്:

ഈ പരമ്പരയുടെ തുടക്കത്തിൽ നാം കണ്ടു: അല്ലാഹു ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതാണ് ഇബാദത്ത്. ഇപ്പോൾ ആ വൃത്തം പൂർത്തിയാകുന്നു. ഇബാദത്ത് ഇഹ്സാനോടെ ചെയ്യുന്നവനെ, അല്ലാഹു തന്നെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു.

5ഇഹ്സാൻ ജീവിതത്തിൽ

ആദ്യം പറഞ്ഞ ഓഫീസിലേക്ക് തിരിച്ചുവരാം. ഇഹ്സാനുള്ള ജോലിക്കാരന് ക്യാമറ കേടായാലും ഒന്നും മാറുന്നില്ല. കാരണം അയാൾ ജോലി ചെയ്യുന്നത് മനുഷ്യന്റെ കാഴ്ചയ്ക്ക് വേണ്ടിയല്ല.

നമസ്കാരത്തിൽ ഫോണിൽ ഒരു സന്ദേശം വന്ന ശബ്ദം കേൾക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് അങ്ങോട്ട് പോകുന്നത് സ്വാഭാവികം. പക്ഷേ "അല്ലാഹു എന്നെ ഇപ്പോൾ കാണുന്നുണ്ട്" എന്ന് ഓർക്കുമ്പോൾ ഹൃദയം തിരിച്ചുവരുന്നു. ആ തിരിച്ചുവരവാണ് ഇഹ്സാനിലേക്കുള്ള ഓരോ ചുവടും.

ഒറ്റയ്ക്കുള്ള മുറിയിൽ ഒരു തെറ്റിലേക്ക് മനസ്സ് വലിക്കുമ്പോൾ, ആ ബോധം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും ശക്തമായ കാവൽ.