ഹദീസ് എന്നാൽ എന്ത്? വാക്കും അർത്ഥവും

ജുമുഅ ഖുത്ബയിലോ ഒരു പ്രഭാഷണത്തിലോ "നബി ﷺ പറഞ്ഞു" എന്ന് കേൾക്കാത്ത ഒരാഴ്ചയും നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ ഉണ്ടാവില്ല. ഫോണിൽ വരുന്ന സന്ദേശങ്ങളിലും "ഒരു ഹദീസ്" എന്ന പേരിൽ പലതും കാണാറുണ്ട്.

പക്ഷേ ഒരു നിമിഷം നിന്ന് ആലോചിച്ചാൽ ഒരു ചോദ്യം ബാക്കിയാകും: യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് ഹദീസ്? നബി ﷺ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ മാത്രമാണോ? അതോ അതിലുപരി എന്തെങ്കിലുമുണ്ടോ?

ഈ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരമാണ് ഹദീസ് പഠനത്തിന്റെ ആദ്യ പടി.

1ഹദീസ് എന്ന വാക്ക്

അറബി ഭാഷയിൽ "ഹദീസ്" എന്ന വാക്കിന് സംസാരം, വർത്തമാനം, വിവരം എന്നൊക്കെയാണ് അർത്ഥം. ഖുർആനിൽ തന്നെ ഈ വാക്ക് ഈ അർത്ഥത്തിൽ വന്നിട്ടുണ്ട്.

ഇവിടെ "ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വർത്തമാനം" എന്നതിന് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന അറബി പദം "അഹ്സനൽ ഹദീസ്" ആണ്. അതായത്, ഭാഷയിൽ ഹദീസ് എന്നത് ഏത് സംസാരത്തിനും പറയാവുന്ന വാക്കാണ്.

2ഇസ്ലാമിക പഠനത്തിലെ അർത്ഥം

ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാരുടെ നിർവ്വചനപ്രകാരം, നബി ﷺയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്ന എല്ലാ വിവരണങ്ങളുമാണ് ഹദീസ്. അതിൽ നാല് കാര്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു:

• നബി ﷺയുടെ വാക്കുകൾ
• നബി ﷺയുടെ പ്രവൃത്തികൾ
• നബി ﷺ കണ്ടിട്ടും വിലക്കാതെ അംഗീകരിച്ച കാര്യങ്ങൾ, അതായത് മൗനാനുവാദം
• നബി ﷺയുടെ സ്വഭാവവും രൂപവിശേഷണങ്ങളും

ഓരോന്നും ഒരു ഉദാഹരണത്തിലൂടെ നോക്കാം.

3വാക്കും പ്രവൃത്തിയും

ആദ്യത്തേത് നബി ﷺ നേരിട്ട് പറഞ്ഞ വാക്കുകളാണ്. ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ഉദാഹരണം:

രണ്ടാമത്തേത് പ്രവൃത്തികളാണ്. നബി ﷺ എങ്ങനെ നമസ്കരിച്ചു, എങ്ങനെ വുദൂ എടുത്തു, എങ്ങനെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു, എങ്ങനെ ആളുകളോട് പെരുമാറി എന്നതെല്ലാം സ്വഹാബികൾ (റ) സൂക്ഷ്മമായി കണ്ട് പിൻതലമുറയ്ക്ക് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു.

നബി ﷺയോടൊപ്പം ഏതാനും ദിവസം താമസിച്ച് പഠിച്ച ശേഷം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്ന ഒരു കൂട്ടം യുവാക്കളോട് അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു:

നമസ്കാരത്തിന്റെ രീതി പഠിപ്പിക്കാൻ അവിടുന്ന് ഒരു നീണ്ട വിശദീകരണം നൽകിയില്ല. "കണ്ടതുപോലെ" എന്ന് പറഞ്ഞു. അതായത്, നബി ﷺയുടെ പ്രവൃത്തി തന്നെ ഒരു പാഠമാണ്.

നബി ﷺ കാണിച്ചുതന്ന നമസ്കാര രീതി ഘട്ടം ഘട്ടമായി ഇവിടെ പഠിക്കാം:

4മൗനാനുവാദവും സ്വഭാവവും

മൂന്നാമത്തേത് മൗനാനുവാദമാണ്. സ്വഹാബികൾ (റ) എന്തെങ്കിലും ചെയ്യുന്നത് നബി ﷺ കാണുകയോ അറിയുകയോ ചെയ്യുന്നു; അവിടുന്ന് അതിനെ എതിർക്കുന്നില്ല. ആ മൗനം തന്നെ ആ കാര്യം അനുവദനീയമാണ് എന്നതിന്റെ തെളിവായി മാറുന്നു.

ഒരിക്കൽ ഒരു യാത്രയ്ക്ക് മുമ്പ് നബി ﷺ സ്വഹാബികളോട് പറഞ്ഞു:

വഴിയിൽ വെച്ച് അസ്വറിന്റെ സമയം തീരാറായി. ചിലർ "വേഗം എത്തുക എന്നതാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത്" എന്ന് മനസ്സിലാക്കി വഴിയിൽ തന്നെ നമസ്കരിച്ചു. മറ്റുചിലർ വാക്കുകൾ അതുപോലെ എടുത്ത് അവിടെ എത്തിയ ശേഷം നമസ്കരിച്ചു. ഈ വിവരം നബി ﷺയെ അറിയിച്ചപ്പോൾ അവിടുന്ന് ആരെയും കുറ്റപ്പെടുത്തിയില്ല.

ആ മൗനത്തിൽ നിന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ വലിയൊരു പാഠം പഠിച്ചു: ആത്മാർത്ഥമായ ഗവേഷണത്തിലൂടെ വ്യത്യസ്തമായി മനസ്സിലാക്കുന്നവരെ പരസ്പരം കുറ്റപ്പെടുത്തേണ്ടതില്ല.

നാലാമത്തേത് നബി ﷺയുടെ സ്വഭാവവും രൂപവും സംബന്ധിച്ച വിവരണങ്ങളാണ്. അവിടുത്തെ മുഖം, ചിരി, നടത്തം, സംസാരരീതി, ക്ഷമ, കാരുണ്യം എന്നിവയെല്ലാം സ്വഹാബികൾ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നബി ﷺയുടെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ ആഇശ (റ) നൽകിയ മറുപടി:

5എന്തുകൊണ്ട് ഇത്ര പ്രാധാന്യം?

നബി ﷺ മതകാര്യങ്ങളിൽ സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം സംസാരിച്ചിരുന്നില്ല എന്ന് ഖുർആൻ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഈ ആയത്തുകൾ നേരിട്ട് സംസാരിക്കുന്നത് ഖുർആനിനെക്കുറിച്ചാണ്. എന്നാൽ ദീനിന്റെ കാര്യത്തിൽ നബി ﷺ നൽകിയ മാർഗ്ഗദർശനവും അല്ലാഹുവിന്റെ ബോധനത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിലാണെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ ഇതിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ഹദീസുകൾ ഇത്ര ശ്രദ്ധയോടെ സൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടത്.

6രണ്ട് തെറ്റിദ്ധാരണകൾ

ഒന്ന്: ഹദീസ് എന്നാൽ നബി ﷺ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ മാത്രമാണ് എന്ന ധാരണ. നാം കണ്ടതുപോലെ, പ്രവൃത്തിയും മൗനാനുവാദവും സ്വഭാവവും ഹദീസിന്റെ ഭാഗമാണ്. നമ്മുടെ നമസ്കാരത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളും നാം പഠിച്ചത് നബി ﷺയുടെ പ്രവൃത്തിയിൽ നിന്നാണ്.

രണ്ട്: "ഹദീസ്" എന്ന പേരിൽ വരുന്നതെല്ലാം ശരിയാണ് എന്ന ധാരണ. ഒരു വിവരണം നബി ﷺയിലേക്ക് ചേർത്ത് പറയുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം അത് ആധികാരികമാകില്ല. ആര് വഴിയാണ് അത് എത്തിയത് എന്ന് പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതൊരു വലിയ പഠനശാഖയാണ്.

7ജീവിതത്തിൽ ഇത് എന്ത് മാറ്റമുണ്ടാക്കും?

ഹദീസിന്റെ ഈ വിശാലമായ അർത്ഥം മനസ്സിലാകുമ്പോൾ, നബി ﷺ നമുക്ക് ദൂരെയുള്ള ഒരു പേരല്ല, ജീവിച്ചു കാണിച്ചുതന്ന ഒരു മാതൃകയാണെന്ന് തിരിച്ചറിയാം. ഒരു പിതാവ് മക്കളെ ചേർത്തുപിടിക്കുന്നതും, ഒരു വ്യാപാരി ഇടപാടിൽ സത്യസന്ധത പാലിക്കുന്നതും, ഒരു അയൽക്കാരൻ മറ്റൊരാളുടെ ആവശ്യം തിരിച്ചറിയുന്നതും എല്ലാം ആ മാതൃകയിൽ നിന്ന് പഠിക്കാവുന്നതാണ്.

ഹദീസ് വായിക്കുമ്പോൾ "എന്താണ് പറഞ്ഞത്" എന്ന് മാത്രമല്ല, "എങ്ങനെയാണ് ജീവിച്ചത്" എന്നും നമുക്ക് ചോദിക്കാം.