സംശയമുള്ളിടത്ത് ഒരടി പിന്നോട്ട്

ഒരു സുഹൃത്ത് ഒരു ദിവസം വിളിക്കുന്നു. "ഒരു നല്ല ബിസിനസ്സുണ്ട്. പണം ഇട്ടാൽ മാസം പത്ത് ശതമാനം ലാഭം. ഒരു റിസ്കുമില്ല. നമ്മുടെ നാട്ടുകാർ പലരും ചേർന്നിട്ടുണ്ട്."

കേൾക്കുമ്പോൾ ആകർഷകം. പക്ഷേ ഉള്ളിൽ എന്തോ ഒരു അസ്വസ്ഥത. ഇത് പലിശയാണോ? കച്ചവടമാണോ? ശരിക്കും എന്താണ് നടക്കുന്നത്? ഹറാമാണെന്ന് ഉറപ്പില്ല. ഹലാലാണെന്നും ഉറപ്പില്ല.

ഇത് ഒരു സാങ്കൽപ്പിക രംഗമാണ്. പക്ഷേ ഇത്തരം "നടുക്കുള്ള" കാര്യങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് നബി ﷺ വളരെ വ്യക്തമായി പഠിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

1മൂന്ന് തരം കാര്യങ്ങൾ

നുഅ്മാൻ ബ്നു ബശീർ (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്ന ഈ ഹദീസിനെ ഇസ്ലാമിന്റെ അടിത്തറയായ ഹദീസുകളിലൊന്നായാണ് പണ്ഡിതന്മാർ കണ്ടത്:

ഈ ഹദീസിൽ "സംശയമുള്ളവയെ സൂക്ഷിച്ചാൽ" എന്ന ഭാഗത്ത് അറബിയിൽ വന്നിരിക്കുന്നത് "ഇത്തഖാ" എന്ന വാക്കാണ്. തഖ്‌വ എന്ന വാക്കിന്റെ അതേ മൂലത്തിൽ നിന്ന്. സംശയമുള്ളവയിൽ നിന്നുള്ള അകൽച്ച തഖ്‌വയുടെ തന്നെ ഭാഗമാണ്.

2അതിർത്തിക്കരികിലെ ഇടയൻ

നബി ﷺയുടെ ഉപമ ഒന്ന് മനസ്സിൽ കാണുക. ഒരു രാജാവിന്റെ സംരക്ഷിത പുൽമേട്. അതിനുള്ളിൽ ആടുകളെ മേയ്ക്കാൻ പാടില്ല. ഒരു ഇടയൻ തന്റെ ആട്ടിൻകൂട്ടത്തെ അതിന്റെ അതിരിനോട് ചേർന്ന് തന്നെ മേയ്ക്കുന്നു.

"ഞാൻ അതിർത്തി കടന്നിട്ടില്ലല്ലോ" എന്ന് അയാൾ പറയും. പക്ഷേ ആടുകൾക്ക് അതിർത്തി അറിയില്ല. ഒരു നിമിഷം ശ്രദ്ധ തെറ്റിയാൽ അവ അകത്തേക്ക് കയറും.

നമ്മുടെ നഫ്സ് ആ ആടുകളെ പോലെയാണ്. സംശയമുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായി ഇടപെടുന്നവൻ, ഒരു ദിവസം അറിയാതെ ഹറാമിലേക്ക് കടക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ബുദ്ധിയുള്ള ഇടയൻ അതിർത്തിയിൽ നിന്ന് ഒരു ദൂരം പാലിക്കുന്നത്.

3വഴിയിൽ കിടന്ന ഒരു ഈത്തപ്പഴം

ഒരിക്കൽ നബി ﷺ വഴിയിൽ ഒരു ഈത്തപ്പഴം കിടക്കുന്നത് കണ്ടു. അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: ഇത് സകാത്തിന്റെ ഈത്തപ്പഴമായിരിക്കുമോ എന്ന ഭയമില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഞാൻ ഇത് കഴിക്കുമായിരുന്നു. (സഹീഹുൽ ബുഖാരി)

നബി ﷺക്കും കുടുംബത്തിനും സകാത്ത് അനുവദനീയമായിരുന്നില്ല. വഴിയിൽ കിടക്കുന്ന ഒരൊറ്റ ഈത്തപ്പഴം. ഒരുപക്ഷേ സാധാരണ ഈത്തപ്പഴമായിരിക്കാം. പക്ഷേ ഒരു ശതമാനം സംശയം മതിയായിരുന്നു അവിടുത്തേക്ക് അത് ഉപേക്ഷിക്കാൻ.

ഇതാണ് വറഅ്. വലിയ കാര്യങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, ഒരു ഈത്തപ്പഴത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ പോലും.

4സംശയമുള്ളപ്പോൾ ഹൃദയത്തോട് രണ്ട് ചോദ്യങ്ങൾ

എല്ലാ കാര്യത്തിനും ഒരു പുസ്തകത്തിൽ ഉത്തരം കണ്ടെത്താൻ സാധാരണക്കാർക്ക് കഴിഞ്ഞെന്ന് വരില്ല. അതിന് നബി ﷺ രണ്ട് ലളിതമായ അളവുകോലുകൾ നൽകി.

ഒന്നാമത്തേത്:

രണ്ടാമത്തേത്:

ഇതിൽ നിന്ന് രണ്ട് ചോദ്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാം:

1. ഇത് ചെയ്യുമ്പോൾ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു അസ്വസ്ഥത തോന്നുന്നുണ്ടോ?
2. ഞാൻ ഇത് ചെയ്യുന്നത് എന്റെ കുടുംബമോ നല്ല മനുഷ്യരോ അറിഞ്ഞാൽ എനിക്ക് ലജ്ജ തോന്നുമോ?

രണ്ടിനും "അതെ" എന്നാണ് ഉത്തരമെങ്കിൽ, ആ സുഹൃത്തിന്റെ നിക്ഷേപം പോലെയുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരടി പിന്നോട്ട് വെക്കാനുള്ള സമയമായി.

5സൂക്ഷ്മതയും അതിരുകടക്കലും

ഇവിടെ ഒരു സന്തുലിതാവസ്ഥ പ്രധാനമാണ്. വറഅ് എന്നാൽ എല്ലാറ്റിലും സംശയിച്ച് ജീവിതം ദുസ്സഹമാക്കലല്ല. വ്യക്തമായി ഹലാലായ കാര്യങ്ങളെ ഹറാമാക്കലുമല്ല. അടിസ്ഥാനമില്ലാത്ത സംശയങ്ങളിൽ (വസ്‌വാസ്) കുടുങ്ങുന്നതും തഖ്‌വയല്ല.

ഹദീസിൽ തന്നെ ഒരു സൂചനയുണ്ട്: "ജനങ്ങളിൽ അധികപേർക്കും അവ അറിയില്ല." അതായത് ചിലർക്ക്, അറിവുള്ള പണ്ഡിതന്മാർക്ക്, അറിയാം. അതിനാൽ സംശയമുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ ആദ്യം ചെയ്യേണ്ടത് വിശ്വസ്തനായ ഒരു പണ്ഡിതനോട് ചോദിക്കുകയാണ്. സ്വന്തം സൂക്ഷ്മതയുടെ അളവുകോൽ മറ്റുള്ളവരുടെ മേൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കാതിരിക്കുകയും വേണം.